μολυβιές στο περιθώριο

μολυβιές

 

                                                                                                                  στο περιθώριο

 

          ερωτηματικό στη σελ. 59 του βιβλίου  Ελευθερία, αλήθεια και πολιτική με κείμενα της Ά. Άρεντ, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Στάσει εκπίπτοντες: διαβάζω ότι «ο Πλάτων δε δίνει καμμιά εξήγηση όσον αφορά τη διεστραμμένη αγάπη τους (ενν. των δεσμωτών του σπηλαίου στη «φερώνυμη» αλληγορία της Πολιτείας) για την πλάνη και το ψεύδος». Μήπως υποτιμήθηκε η συμβολική δύναμη των «δεσμών» που κρατούν καθηλωμένους τους ανθρώπους αυτούς (ιδεοληψίες, στερεότυπα, προκαταλήψεις κ.λπ. πνευματικά νοσήματα) και που φαίνεται πως είτε συνιστούν την πλάνη είτε τη φέρουν, είτε «γίγνονται» πλάνη είτε τη «γεννούν»; Ποια διάσταση θα προσλάμβανε η πραγμάτευση του θέματος αν η πλάνη συνδεόταν με τα δεσμά και αποσυνδεόταν – ενδεχομένως – από το ψεύδος;

 

            ερωτηματικό στη σελ. 53 του βιβλίου με τίτλο Η κρίση της κουλτούρας, της ίδιας, από τις ίδιες εκδόσεις: συναντώ το απόφθεγμα «φίλος μεν Σωκράτης, φίλος ο Πλάτων, φιλτάτη δε η αλήθεια», στο οποίο αντιπαρατίθεται ο Κικέρων υποστηρίζοντας «προτιμώ, μα το Δία, να κάμω λάθος μαζί με τον Πλάτωνα παρά να υποστηρίζω αλήθειες με τους αντιπάλους του» και διαπιστώνω ότι δε συναρτάται με τα αριστοτελικά «όσιον προτιμάν την αλήθειαν» και «τα οικεία αναιρείν επί σωτηρία της αληθείας». Μήπως η συνάρτηση αυτή θα μετέθετε το ζήτημα από το πεδίο «προ-ουμανισμός» – ρωμαϊκός ουμανισμός (humanitas)» στο πεδίο «πλατωνισμός – αριστοτελισμός»;

 

            ερωτηματικό και στην υποσημείωση 20 της ίδιας σελίδας: γιατί η «πραότης» αναφέρεται ως παλαιά ρωμαϊκή αρετή, στενά συνδεδεμένη με τη humanitas (ως γνώρισμα του μορφωμένου) και παραλείπεται η αρχαιοελληνική καταγωγή της; (Οι Έλληνες – κυρίως οι Αθηναίοι – ήταν περήφανοι γι’ αυτή. Βλ. τις εκφάνσεις της ως douceur στο ομότιτλο της Ρομιγύ). Οφειλόμενη άραγε στη βαριά σκιά του δικού της «Πλάτωνα» (εννοώ το δάσκαλο) γοητεία των φιλοσοφικών ελίτ;

 

            Οι εκδόσεις πάντως αυτές βεβαίως και αποτελούν συμβολή στη μελέτη του έργου της Άρεντ και αξίζει να διαβαστούν ακόμη και για το στρώμα της σπουδής της γραμματείας της σχετικής με τα θέματά τους, ως προπαιδείας του πολιτικού στοχασμού της.

 

            θαυμαστικά στις σελ. 16 κ.κ. του βιβλίου με τίτλο Η δυνατότητα μιας αυτόνομης κοινωνίας, που περιλαμβάνει μια διάλεξη και δύο συνεντεύξεις του Κ. Καστοριάδη: οξυδερκέστατη (το 1993 διατυπώθηκε) η παρατήρηση «πώς, και γιατί, όταν μπορεί να κανείς να κερδίσει πολύ περισσότερα χρήματα κερδοσκοπώντας στο τεράστιο καζίνο στο οποίο έχει μετατραπεί η παγκόσμια οικονομία, που δεν αφορά μόνο το χρηματιστήριο, αλλά και την αγορά συναλλάγματος…» και άκρως ενδιαφέρουσα η αναγωγή σε «τεράστια φθορά των ανθρωπολογικών τύπων που έκαναν τη φιλελεύθερη καπιταλιστική οικονομία να λειτουργεί»

 

            Όσο κι αν ο ρήτορας Καστοριάδης απλουστεύει το φιλόσοφο, το όφελος από την ανάγνωση των κειμένων που αποθησαύρισαν οι Στάσει Εκπίπτοντες και πάλι είναι ανεκτίμητο.

 

            αστερίσκος παραπομπής στο ποίημα του Π. Τσέλαν «κηλίδα» (στο Γλωσσικό πλέγμα, μετάφραση Ι. Αβραμίδου, επίμετρο J. Seng, εκδ. Άγρα): γράφει «…Κηλίδα στο μάτι: / για να διατηρηθεί / ένα σημάδι φερμένο από το σκοτάδι, / ζωογονημένο από την άμμο (ή τον πάγο;) ενός / αλλότριου / χρόνου για ένα πιο αλλότριο Πάντα / και χορδισμένο σαν ένα βουβό / σύμφωνο που δονείται». Πού με παραπέμπει; Στις ακόλουθες φράσεις από το  «…ποιητικά κατοικεί ο άνθρωπος» του Χάιντεγκερ (ξανά στο δρόμο μας…), που είχε κυκλοφορήσει το 2008 από το αγαπημένο Πλέθρον σε μετάφραση της Αβραμίδου και με εισαγωγή του Γ. Ξηροπαϊδη: «Η μέτρηση της ουσίας του ανθρώπου στη χορηγούμενη σ’ αυτόν διάσταση οδηγεί το κατοικείν στη θεμελιώδη του δομή. Η μέτρηση της διάστασης είναι το στοιχείο στο οποίο εξασφαλίζεται το ανθρώπινο κατοικείν, χάριν του οποίου διαρκεί. Η μέτρηση είναι το ποιητικό χαρακρηριστικό του κατοικείν. Ποιώ σημαίνει μετρώ…» (σ. 35)

 

            Ο Τσέλαν  πάντως είχε σκοπό να  αποστείλει το ποίημα στο Χάιντεγκερ, αλλά δεν είναι γνωστό αν το έκανε τελικά, όπως μας πληροφορεί (και μας εμπνέει) η σχετική σημείωση της κ. Αβραμίδου. Ολόκληρη η συλλογή θα μπορούσε – σκέφτομαι – να του σταλεί:  «Γλωσσικό πλέγμα» ο τίτλος της, «… από όλες τις προσαγορεύσεις που μπορούμε εμείς οι άνθρωποι να εκφράσουμε, η γλώσσα είναι η υψηλότερη και μακράν όλων η πρώτη. Η γλώσσα είναι αυτή που κατ’ αρχάς και τελικά μας στέλνει νεύματα για την ουσία ενός πράγματος» έχει γράψει ο πιθανώς παραλήπτης στο κείμενο στο οποίο  εμείς σταλθήκαμε (σ. 19). Θα άξιζε επίσης να ανακαλύψει κανείς πώς ο Χαίλντερλιν συνδέει τα δύο αυτά βιβλία…Δεν είναι μόνον ο στίχος του «…ποιητικά κατοικεί ο άνθρωπος»… Η έξοχη εργασία της Αβραμίδου βοηθά.

 

                                                                                                  Βιβή Λάζου

 

 

 

Μοίρασέ το:Share on Facebook10Tweet about this on TwitterShare on Google+0Share on LinkedIn0Pin on Pinterest0Email this to someone

You may also like...