Μολυβιές στο περιθώριο ΙΧ

Μολυβιές στο περιθώριο ΙΧ

                                    Αποσιωπητικά για ελλείπουσα βιβλιογραφία 1

Το 1993 δημοσιεύθηκε η πρώτη – γαλλική – εκδοχή του άρθρου του G. Agamben «Πέρα από τα δικαιώματα του ανθρώπου» (σε μετάφραση του Ά. Γαβριηλίδη περιέχεται στον τόμο Εμείς οι πρόσφυγες των εκδόσεων του εικοστού πρώτου, 2015). Ο διάσημος πια Ιταλός, ακολουθώντας τη συλλογιστική της Ά. Άρεντ, διαπιστώνει αμφισημία στον τίτλο της Διακήρυξης του 1789 (Declaration des droits de l’ homme et du citoyen) και διερωτάται «εάν οι δύο όροι ονομάζουν δύο διακριτές πραγματικότητες ή, εάν, αντιθέτως αποτελούν σχήμα εν διά δυοίν, όπου ο πρώτος όρος στην πραγματικότητα περιέχεται πάντα στον δεύτερο». Ο αναγνώστης αναρωτιέται με τη σειρά του ποια θα ήταν η διατύπωση του ζητήματος από τον Agamben, αν είχε περιλάβει στη βιβλιογραφία του το έργο του Κώστα Παπαϊωάννου Από την κριτική του Ουρανού στην κριτική της Γης (στα ελληνικά μόλις το 2013, από τις εκδόσεις Ίνδικτος, σε μετ. Ξ. Κομνηνού)· ποια θα ήταν μάλιστα τόσο στο άρθρο αυτό όσο και στο περίφημο βιβλίο του 1995 Homo sacer (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Scripta, σε μετ. Π. Τσιαμούρα, επιμέλεια – επίμετρο Γ. Σταυρακάκη), στο οποίο συναντάμε διεσταλμένη τη σχετική προβληματική, που θα μπορούσε – νομίζω- σχηματικά να αποδοθεί ως εξής: όπου δεν έχεις πολιτικά δικαιώματα δεν είσαι άνθρωπος, όταν δεν έχεις ανθρώπινα δικαιώματα δεν είσαι πολίτης. Ο Παπαϊωάννου, παρακολουθώντας τη σκέψη του πρώιμου Μαρξ, είχε χρησιμοποιήσει το ερμηνευτικό σχήμα του δυισμού με τρόπο που θα μπορούσε να είναι οριστικός για τη θέση του ανθρώπου έναντι του έθνους – κράτους, έναντι του Κράτους («ο Άνθρωπος δεν είναι ο Πολίτης και ο Πολίτης δεν είναι ο Άνθρωπος»).

 

                                    Αποσιωπητικά… 2

                                    Το 1959 ο νεαρός G. Steiner παρέδωσε το λεπτομερέστατο άτλαντα του μυθιστορήματος έχοντας τοποθετήσει στις κύριες επιτελικές θέσεις τους Τολστόι και Ντοστογιέφσκι. Πρόκειται για τον άθλο που μας πρόσφεραν οι Αντίποδες το 2015 (Τολστόι ή Ντοστογιέφσκι) σε μετάφραση του Κ. Σπαθαράκη. (Ειρήσθω εν παρόδω, μόνο μια φωτογραφία στο αφτί του βιβλίου θα έπειθε ότι ο συγγραφέας είναι 30 χρόνων). Ο σύγχρονος αναγνώστης του ωστόσο αναρωτιέται πώς θα αξιοποιούσε ο απροκατάληπτος «δυτικός» διανοούμενος τα σχετικά δοκίμια του κορυφαίου Ρώσου ειδικού Μιχαήλ Μπαχτίν, αλλά και τα κείμενα του Πιοτρ Κροπότκιν για τον «δραματικό» Ντοστογιέφκσι. Κι αν ο Μπαχτίν δε χρειάζεται πια συστάσεις[1], ο κριτικός Κροπότκιν μάλλον χρειάζεται και μας συστήνεται ευτυχώς με τον τόμο Αναρχία και Λογοτεχνία των εκδόσεων Πανοπτικόν (επιμέλεια – μετάφραση – σημειώσεις Ζ. Αϊναλή, Κ. Δεσποινιάδη και Μ. Παπαντωνόπουλου, 2017), στον οποίο περιέχεται ένα άρθρο του πρίγκιπος, άκρως ωφέλιμο όχι μόνο για τις πραγματολογικές και άλλες χρήσιμες για μια τυχόν βιοκεντρική θεώρηση του έργου του Ν. πληροφορίες, αλλά και γι’ αυτές καθαυτές τις αισθητικές και αφηγηματολογικές διαπιστώσεις του (κυρίως για τη συνάντηση ρομαντισμού και ρεαλισμού στο έργο του και τις αδυναμίες που εμφανίζονται στη συνοχή και την ηθογράφηση).

[1] Ενδεικτικά, για το θέμα αυτό: Έπος και μυθιστόρημα, πρόλ. – μτφρ. Γ. Κιουρτσάκη, Πόλις 1995, Ζητήματα ποιητικής του Ντοστογιέφσκι, μτφ. Α. Ιωαννίδου- επιμ. Β. Χατζηβασιλείου- επίμ. Δ. Τζιόβα, Πόλις 2000 και Δοκίμια Ποιητικής, μτφρ. Γ. Πινακούλα, Π.Ε. Κ 2014

Μοίρασέ το:Share on Facebook2Tweet about this on TwitterShare on Google+0Share on LinkedIn0Pin on Pinterest0Email this to someone

You may also like...