Ιαν 21 2013

Print this Άρθρο

Γιατί ο Μαρξ είχε δίκιο

Γιατί ο Μαρξ είχε δίκιο

Γιατί ο Μαρξ είχε δίκιο

Δεν είμαι ο καταλληλότερος να μιλήσει για το τελευταίο βιβλίο του Terry Eagleton με τίτλο Γιατί ο Μαρξ είχε δίκιο (εκδ. Πατάκης, Αθήνα 2012). Και μόνο στο άκουσμά του ο μαρξισμός μού προκαλούσε απέχθεια, κυρίως για την εφαρμοσμένη του όψη, όπου -και αν- αυτό τέλος πάντων αποπειράθηκε. Πήρα, λοιπόν, στα χέρια μου το βιβλίο, όχι χωρίς προκατάληψη είναι αλήθεια. Αλλά γρήγορα, οι όποιες στερεοτυπικές αντιλήψεις με διακατείχαν, με εγκατέλειψαν. Όχι γιατί ασπάσθηκα ξαφνικά τον μαρξισμό, αλλά γιατί τον κατανόησα καλύτερα. Ίσως και τις δικές μου παρανοήσεις.
Πρώτα πρώτα ο συγγραφέας του δεν μιλά σαν μαρξιστής, δηλαδή ακατανόητα, αλλά σαν ένας δάσκαλος, που προσπαθεί να απαντήσει, όσο πιο απλά γίνεται, στους αδαείς μαθητές του στις επικρίσεις που δέχεται η μαρξιστική θεωρία. Πολλές από αυτές τις επικρίσεις ήταν και δικές μου θέσεις. Σε άλλες μού δίνει πειστικές απαντήσεις και σε άλλες όχι. Άλλωστε, και ο ίδιος ομολογεί πως «ο Μαρξ δεν έκανε τα πάντα σωστά». Το ζητούμενο τελικά από την ανάνγωση του βιβλίου είναι να αναμετρηθούμε με μια βαθιά πολιτική, κοινωνική και οικονομική ανάλυση, που θα ανατροφοδοτήσει το στοχασμό μας.
Το βιβλίο χωρίζεται σε δέκα κεφάλαια. Κάθε κεφάλαιο προτάσσει σε μια μικρή παράγραφο την εκάστοτε κατηγορία ενάντια στον μαρξισμό. Συνοπτικά:
1ο: Ο μαρξισμός ξόφλησε.
2ο: Ταυτίστηκε με την ουτοπία.
3ο: Αφαιρεί την ατομική ελευθερία.
4ο: Ζητά το ανέφικτο.
5ο: Προτάσσει την οικονομία συνιστώντας αντικατοπτρισμό του καπιταλισμού.
6ο: Είναι αποκλειστικά και μόνο υλιστική θεωρία.
7ο: Μιλά για μια εργατική τάξη που δεν υφίσταται πλέον.
8ο: Καλλιεργεί τη βίαιη πολιτική δράση.
9ο: Πιστεύει σε ένα απόλυτο κράτος.
10ο: Όλα τα σύγχρονα ρεύματα σκέψης κινούνται ανεξάρτητα από τον μαρξισμό.

Η προσπάθεια να αντικρουσθούν οι προαναφερθείσες κατηγορίες γίνεται μέσα σε ευάριθμες σελίδες, άρα δεν κουράζει. Παραθέτει επεξεργασμένα παραδείγματα σύγχρονα και ιστορικά, στατιστικά στοιχεία που δεν συσκοτίζουν αλλά στηρίζουν την επιχειρηματολογία, στο βαθμό που ο αναγνώστης συμφωνεί. Καταλήγει δε σε ένα επιλογικό συμπέρασμα, μόλις δύο σελίδων, που ανακεφαλαιώνει την επιχειρηματολογία η οποία αναπτύχθηκε διεξοδικά στα δέκα κεφάλαια.
Οι εκδόσεις Πατάκη νομίζω πως έπραξαν ορθά που προχώρησαν στην παρούσα, φιλική προς τον αναγνώστη, έκδοση. Το εξώφυλλο είναι μαλακό, έχει στα «αυτιά» του σύντομο βιογραφικό και βιβλιοκριτικές, ενώ και η τιμή (15.50, αλλά υπολογίστε και την έκπτωση του βιβλιοπωλείου «Αναγνώστης») είναι προσιτή.
Ο Eagleton διερωτάται στο τέλος του βιβλίου του για τον Μαρξ: «Υπήρξε ποτέ πιο χονδροειδώς παρερμηνευμένος διανοητής;» Ρωτήστε αυτούς που τον εφάρμοσαν, αν τον εφάρμοσαν ποτέ. Γιατί τελικά ο μαρξισμός δεν είναι αποκλειστικά οικονομική θεωρία, όπως θεωρήθηκε, αλλά εργαλείο να κατανοήσουμε τον κόσμο, όχι κατ΄ανάγκη να τον αλλάξουμε.


Μοιρασέ το:

    Permanent link to this article: http://www.mybook.gr/mybook/%ce%b3%ce%b9%ce%b1%cf%84%ce%af-%ce%bf-%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%be-%ce%b5%ce%af%cf%87%ce%b5-%ce%b4%ce%af%ce%ba%ce%b9%ce%bf/